Fast Fashion đang huỷ hoại môi trường như nào?

Khoảng 10-20 năm trước, mua sắm quần áo là một “sự kiện” lớn. Phần lớn chúng ta một năm chỉ 1 đến 2 lần đi sắm đồ. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi kể từ khi đời sống phát triển, quần áo trở nên rẻ hơn, chu kỳ mua sắm rút ngắn lại từ 1 năm 1 lần xuống còn vài ba tháng 1 lần, thậm chí mỗi tuần 1 lần.

Thời trang nhanh (fast fashion) thống thị các đường phố khắp nơi từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền ngược, từ mặt đường len lỏi vào trong ngõ và mạng internet giờ được coi là một thiên đường khi bạn chỉ cần ngồi ở nhà cũng có thể mua cả thế giới chỉ bằng một chiếc điện thoại thông minh.

Vậy thời trang nhanh là gì? Sự tiện dụng của nó tới đời sống cũng như tác động tiêu cực của nó tới môi trường ra sao?

Đời sống và kinh tế phát triển, quần áo trở nên rẻ hơn, chu kỳ mua sắm rút ngắn lại – Photo: Unsplash

1. Thời trang nhanh (Fast Fashion) là gì?

Thời trang nhanh không phải là một xu hướng thời trang, mà đây là một hình thức kinh doanh của các hãng thời trang. Có thể hiểu những hãng thời trang này sản xuất ra những loại quần áo với giá thành rẻ, hợp mốt, lấy ý tưởng từ những bộ sưu tập cao cấp trên sàn catwalk hoặc thiết kế theo lối ăn mặc của những người nổi tiếng.

Những món đồ thời trang này liên tục được thay đổi mẫu mã kiểu dáng màu sắc với tốc độ chóng mặt. Người tiêu dùng thường chỉ mặc một mùa là vứt xó rồi thay đổi sang kiểu khác.

2. Làm thế nào để nhận biết được đâu là một hãng thời trang nhanh?

  • Có rất nhiều phong cách mà mỗi phong cách đều là những xu hướng mới nhất.
  • Thời gian quay vòng cực kỳ ngắn (từ khi những bộ cánh này được lên ý tưởng, cho đến khi sản xuất và được bày bán ở cửa hàng)
  • Sản xuất ở nước ngoài (offshore) nơi mà giá nhân công rẻ mạt, những công nhân may mặc này thường không có quyền lợi hay chế độ đãi ngộ tốt, không có môi trường làm việc an toàn, thậm chí nhiều nơi còn sử dụng lao động là trẻ em.
  • Mỗi bộ sưu tập thường có số lượng không lớn, để tránh tồn kho, bởi họ cho ra mắt bộ sưu tập mới liên tục.
  • Giá thành cho mỗi sản phẩm rẻ, vật liệu/ chất vải chất lượng thấp, quần áo sẽ bị xuống cấp, sờn vải, bung cúc, tụt chỉ rất nhanh và người mua cũng sẽ bỏ đi cũng nhanh không kém để mua những bộ quần áo mới khác.
Một số hãng thời trang nhanh tiêu biểu – Photo: Google Image

 

3. Vì sao có sự ra đời của Thời trang nhanh (Fast Fashion)?

Cách đây khoảng hơn 200 năm, vào thế kỷ 18, thời trang rất “chậm”. Muốn có một bộ trang phục, con người phải tự tìm nguyên liệu may mặc (len, da…), xử lý chúng, đan chúng, nhuộm chúng, khâu chúng và cuối cùng mới có một bộ trang phục hoàn thiện.

Từ khi có máy may cùng các loại máy móc công nghiệp khác, việc sản xuất quần áo dễ dàng hơn, nhanh hơn và rẻ hơn rất nhiều. Chúng ta giờ đây có thể mua sắm quần áo theo bất cứ xu hướng nào vào bất cứ lúc nào ta muốn.

Zara, H&M là một ví dụ điển hình cho mô hình thời trang nhanh khi họ có khả năng bán ra những sản phẩm thời trang với những xu hướng mới nhất, với một tốc độ kỷ lục 2 tuần một bộ sưu tập mới với một mức giá vô cùng phải chăng.

Sự tiện lợi của Thời trang nhanh (Fast Fashion)
  • Đối với người mua, có lẽ sự tiện lợi lớn nhất là giá thành. Không tốn quá nhiều tiền, chúng ta đã sở hữu được những bộ đồ hợp mốt. Khi chán, chúng ta có thể vứt nó đi ngay mà không cần phải tiếc rẻ hay nghĩ ngợi quá nhiều.
  • Thứ hai là sự đa dạng trong mẫu mã kiểu dáng, chúng ta sẽ có rất nhiều sự lựa chọn dù mình có gu thời trang như nào, từ bụi bặm cho đến thanh lịch. Độ tuổi nào, chúng ta cũng dễ dàng kiếm được cho mình bộ trang phục phù hợp.
  • Việc mua sắm cũng trở nên dễ dàng hơn khi các hàng thời trang nhanh chú trọng đến sự thuận tiện cho khách hàng. Họ có cửa hàng ở nhiều nơi khiến cho việc tiếp cận không còn là vấn đề lớn. Trải nghiệm ở cửa hàng, phong cách phục vụ, quy trình thanh toán cũng dễ dàng và nhanh chóng làm cho thời trang nhanh càng được chấp nhận trên toàn cầu.
Không tốn quá nhiều tiền, chúng ta đã sở hữu được những món đồ thời trang nhanh hợp mốt. Photo: Unsplash

 

4. Ảnh hưởng tiêu cực của thời trang nhanh lên môi trường

Thứ nhất, do áp lực giảm chi phí và tăng tốc độ thời gian sản xuất, những nhà sản xuất chọn giải pháp hy sinh môi trường.

Họ sử dụng thuốc nhuộm và hoá chất giá rẻ trong quá trình sản xuất. Khi thải ra môi trường, dù được hay không được xử lý thì chúng cũng làm ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng. Thời trang được biết đến là ngành công nghiệp gây ô nhiễm thứ 2 thế giới chỉ sau dầu mỏ.

Hình ảnh một dòng sông ở Châu Á (công xưởng may mặc của thế giới) bị nhuộm tím bởi thuốc nhuộm quần áo từ các nhà máy xả ra – Photo: Google Image

Thứ 2. Nguyên vật liệu giá rẻ gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trong thời trang, sợi tổng hợp (polyester) là nguyên liệu giá rẻ được sử dụng phổ biến nhất. Nguồn gốc của polyester là từ các nhiên liệu hoá thạch (dầu mỏ, than đá, khí đốt) trải qua quá trình sản xuất gồm nhiều giai đoạn phức tạp với nhiều phản hứng hoá học và chất hoá học độc hại.

Ngay cả các loại sợi tự nhiên như cotton, linen, len, dạ cũng không phải đã là an toàn 100% cho môi trường.

  • Để sản xuất ra cotton, người ta phải trồng những cánh đồng bông đòi hỏi một lượng khổng lồ nước tưới cây và thuốc trừ sâu. Điều này dẫn đến nguy cơ hạn hán, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, gây độc hại đến môi trường cũng như sức khoẻ của nguời dân sinh sống gần nơi trồng bông.
  • Để sản xuất ra len, dạ, người ta cũng phải thu hoạch từ những nông trại chăn cừu, dê. Một lượng lớn lương thực, nước và năng lượng được sử dụng để chăn nuôi và sản xuất ra sợ len sợi dạ. Chưa kể đến chất thải (phân) từ động vật cũng tạo ra chất metan (CH4) phát thải ra môi trường. Metan là một trong những loại khí nhà kính gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu (global warming) và biến đổi khí hậu (climate change).
Cánh đồng trồng bông – Photo: Google Image

Thứ 3. Văn hoá tiêu thụ của người tiêu dùng

Người tiêu dùng sau vài tháng, họ sẽ chán các sản phẩm thời trang nhanh và nhanh chóng vứt bỏ chúng đi. Điều này tạo ra một khối lượng rác thải quần áo khổng lồ. 84% quần áo bị vứt đi hàng năm tại Mỹ, tương đương mỗi người vứt đi 36kg quần áo mỗi năm.

Rất ít trong số đó được tái chế hay quyên góp cho những nước nghèo. Dù họ muốn quyên góp, thì rất nhiều những nước nghèo ở Châu Phi còn đang đối mặt mới tình trạng quá tải quần áo cũ và họ không muốn nhận thêm bất cứ quần áo quyên góp nào nữa.

Chi phí để xử lý lượng rác thải này là vô cùng lớn, nhiều quốc gia cũng đang loay hoay chưa biết xử lý như nào và những núi rác khổng lồ vẫn cứ tồn tại, bốc mùi nồng nặc, ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng không khí, nguồn nước, nguồn đất và cuộc sống sinh hoạt của con người.

Rác thải từ quần áo mất bao lâu để phân hủy?

  • Cao su (ủng, túi, phụ kiện): 50-80 năm
  • Vải da: 50 năm
  • Vải nilon, polyester: 30-40 năm
  • Vải len: 1-5 năm.
  • Vải cotton: 2-8 tháng
Quần áo sau khi bị vứt bỏ, số lượng rất ít được tái chế, phần lớn bị chở đến các bãi rác tập trung nơi mà con người còn chưa biết xử lý như nào – Photo: Google Image

Thứ 4. Tác hại khôn lường của polyester

Sợi tổng hợp (polyester) là loại vải phổ biến nhất trên thế giới, sau quá trình giặt trong máy giặt gia đình, sợi vải này bị phân tách ra thành những mảnh vụn sợi vải siêu nhỏ (microfiber) dễ dàng đi qua đường ống nước và hệ thống xử lý nước thải để đổ ra sông, biển.

Hệ quả là lượng nhựa trong nước biển ngày càng tăng, các loài động vật biển vô tình sẽ ăn phải. Cuối cùng, theo chuỗi thức ăn, sau những mẻ đánh cá, chính con người sẽ ăn phải những mảnh vụn hoá học đó vào người.

5. Fast Fashion vs Slow Fashion

Thời trang chậm (Slow Fashion) trái ngược với Thời trang nhanh (Fast Fashion). Slow Fashion chi ra nhiều tiền hơn, ưu tiên sử dụng nguồn nguyên vật liệu thân thiện với môi trường và thời gian sản xuất ra một sản phẩm thời trang cũng xoay vòng chậm hơn.

Slow Fashion không phải là những tập đoàn thời trang trị giả tỷ đô, mà là những doanh nghiệp nhỏ, sản xuất trong nước với quy mô chậm hơn nên giá thành sản phẩm thường cao hơn.

Slow Fashion ít bận tâm đến việc bắt kịp xu hướng, mà chú trọng vào chất lượng tính bền vững của sản phẩm. Họ sản xuất ra những sản phẩm chất lượng cao, có thể sử dụng trong thời gian dài. Họ quan tâm đến quyền lợi người lao động, đến môi trường và khuyến khích khách hàng của mình đưa ra những sựa lựa chọn mua sắm thông minh cho chính mình và cho trái đất.

Thời trang chậm phù hợp với lối sống tối giản ở chỗ nó khuyến khích người tiêu dùng chỉ cần mua 1 sản phẩm chất lượng tốt còn hơn 10 sản phẩm chất lượng tồi.

Slow Fashion cũng khuyến khích chúng ta tiêu thụ và mua sắm ít, tạo ra lực cản để giảm tốc độ sản xuất thời trang vốn làm cạn kiệt nguồn nguyên vật liệu thô, cho phép trái đất có khả năng tái tạo ra các nguồn nguyên liệu và năng lượng để phục vụ con người.

Linen (đũi), một chất liệu đang lên ngôi, được rất nhiều nhà thiết kế khắp nơi trên thế giới ưa chuộng do tính thẩm mỹ và thân thiện với môi trường – Photo: Google Image

 

 

6. Chúng ta, những người tiêu dùng nên làm gì?

Thứ 1. Mua sắm ít đi (Buy less)

Đây là cách để bạn có thể yêu thích những bộ quần áo  của mình hơn. Thay vì mua theo số lượng, hay mua theo chất lượng.

Suy nghĩ kỹ xem bạn có nhất thiết phải mua chiếc áo đó không khi đã có nhiều chiếc áo tương tự như vậy ở nhà? Bạn có cần thiết phải mua nó không, hay đơn giản là bản chỉ nhất thời hứng lên? Mỗi khi muốn mua một món đồ gì đó, đừng mua ngay, mà hãy chờ vài ngày đến một tuần sau, đừng mua nếu bạn quên ngay món đồ đó ngay sau khi bước ra khỏi quầy, tôi nghĩ phần lớn chúng ta đều sẽ thế.

Thứ 2. Chọn lựa kỹ càng (Choose well)

Đây là một bước bạn cần phải có một chút kiến thức về các loại vải. Hãy chọn những loại vải thân thiện với môi trường. Thay vì dùng sợi tổng hợp (polyester), hãy chọn sợi tự nhiên để giảm thiểu những tác động xấu đến môi trường.

Sợi tự nhiên gồm 2 loại:

  • Sợi tự nhiên có nguồn gốc thực vật (cây bông, cây gai, cây lanh, cây đay) như cotton, linen (lanh), denim (bò)…
  • Sợi tự nhiên có nguồn gốc từ lông một số loài động vật (tơ tằm, dê, cừu, lạc đà) như gấm, lụa, đũi, len, dạ…

Ngoài ra, hãy tìm hiểu về các hãng thời trang trước khi quyết định mua hàng từ họ. Liệu họ có dùng nguyên vật liệu tốt không, quy trình sản xuất đóng gói có sử dụng nhiều hoá chất độc hại không, bao bì đóng gói có sử dụng túi nilon không, triết lý kinh doanh có hướng tới yếu tố bền vững không…

Thứ 3. Dùng thật lâu (Make it last)

Bạn có nhờ hồi xưa, trước khi có máy giặt, mẹ luôn dặn chúng ta phải ngâm riêng đồ trắng và đồ màu, giặt vò nhẹ bằng tay với một số loại vải nhất định, khi phơi cũng phải để ý loại vải nào ưa ánh nắng mặt trời, loại vải nào nên phơi trong bóng râm, nếu giặt máy hãy cho quần áo vào túi lưới để chúng không bị bai/ dão đặc biệt là áo len, cotton.

“Của bền tại người”, vì vậy hãy học cách giữ gìn và bảo quản quần áo thật tốt để chúng luôn trông như mới và hạn chế chất tẩy hoá học để tránh những hoá chất đó theo đường ống nước chảy ra sông, biển.

Thứ 4. Tái chế (Recycle)

Nếu bạn đã mặc quần áo đến khi chúng đã sờn rách, thay vì vứt đi hay tận dụng để làm những món đồ DIY hoặc làm giẻ lau, lót ổ cho chó mèo… Có rất nhiều cách để tái chế quần áo cũ bạn không ngờ đến được chia sẻ rộng rãi trên mạng đấy.

………………

Tôi có một bài viết về Tủ quần áo cho cô nàng tối giản, với những lời khyên về việc chọn lựa phong cách, chất liệu, màu sắc, số lượng như nào để vừa tối giản, vừa tiết kiệm chi phí mà vẫn thời trang và sành điệu mọi nơi mọi lúc.

Đọc bài viết ở đây nhé: TỦ QUẦN ÁO CHO CÔ NÀNG TỐI GIẢN

 

Những bài viết cùng chủ đề:

Mặc gì cho đẹp 1: Quý cô tối giản nhưng thấp bé (Dáng quả lê)

Mặc gì cho đẹp 2: Cô nàng tomboy đam mê đồ vintage (Dáng tam giác ngược)

Mặc gì cho đẹp 3: Nàng thơ và những chiếc giỏ mây (Dáng chữ nhật)

Câu chuyện Thời trang bền vững 1 – mỗi cá nhân có thể làm gì?

Câu chuyện thời trang bền vững 2 – thương hiệu thời trang cần làm gì để trở nên bền vững?

Fast Fashion đang huỷ hoại môi trường như nào

9 cách đơn giản để thực hành lối sống bền vững

13 cách cực dễ để bảo vệ môi trường mà bạn không hề nghĩ đến

Recent Posts

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *