Câu chuyện Thời trang bền vững 1 – mỗi cá nhân có thể làm gì?

1. Thời trang bền vững là gì?

Kate Fletcher, giáo sư nghiên cứu, nhà hoạt động trong lĩnh vực thời trang và thiết kế, tác giả của cuốn sách Sustainable fashion and textiles: Design journeys (Tạm dịch: Ngành công nghiệp thời trang và dệt may bền vững: Những chặng đường thiết kế) có đưa ra định nghĩa về thời trang bền vững (sustainable fashion/ eco fashion) như sau:

“Thời trang bền vững là một phong trào và quá trình thúc đẩy sự thay đổi cả nền công nghiệp thời trang nói chung và các sản phẩm thời trang nói riêng để hướng tới sự toàn vẹn sinh thái (ecological integrity) và công bằng xã hội (social justice).”

Thời trang bền vững không chỉ giải quyết vấn đề về chiếc quần chiếc áo hay công nghệ dệt/ in/ nhuộm, mà là cả bộ máy khổng lồ vận hành xung quanh ngành thời trang, đó là xã hội, văn hóa, môi trường sinh thái, kinh tế, tài chính.

Nhiều người cho rằng thời trang bền vững chỉ là vấn đề của ngành thời trang, nhưng thực tế đây là vấn đề chung của tất cả mọi người, từ người tiêu dùng mua sắm quần áo thời trang, cho đến những cơ sở sản xuất và kinh doanh thời trang, cho đến những cơ quan quản lý hành chính nhà nước.

Bạn có thể download cuốn sách (bản Tiếng Anh) của Kate Fletcher tại đây:

Sustainable fashion and textiles: Design Journeys

Ngoài ra, bạn có thể đọc thêm bài viết cùng chủ đề thời trang bền vững của tôi tại link này:

Câu chuyện thời trang bền vững 2 – thương hiệu thi trang cần làm gì để trở nên bền vững?

Fast Fashion đang huỷ hoại môi trường như nào

Thời trang bền vững là vấn đề chung của tất cả mọi người bao gồm cả người mua sắm. Ảnh: Unsplash

2. Mục đích của thời trang bền vững là gì?

Thời trang bền vững vừa theo đuổi mục tiêu lợi nhuận và tăng trưởng, đồng thời tạo ra giá trị đạo đức mới cho xã hội và môi trường. Điều này có thể bao gồm: tăng giá trị sản xuất và sản phẩm thời trang may mặc của địa phương, kéo dài vòng đời của vật liệu, giảm lượng rác thải, và giảm tác hại của của quá trình sản xuất và tiêu dùng lên môi trường.

Một mục đích khác của thời trang bền vững là giáo dục mọi người thực hành tiêu dùng những sản phẩm thân thiện với môi trường và khuyến khích họ hãy trở thành những “người tiêu dùng xanh” (Green Consumer).

Tại Hội nghị Thượng đỉnh tại Copenhagen Đan Mạch năm 2019, Liên minh Các nhà nghiên cứu Quan tâm về Thời trang (Union of Concerned Researchers in Fashion – UCRF) nhận xét, “Cho đến nay, sứ mệnh của thời trang bền vững đã thất bại hoàn toàn, những thay đổi tuy có nhưng rất nhỏ, và đã bị nhấn chìm bởi nền kinh tế bùng nổ về khai thác, tiêu thụ, lãng phí và bóc lột sức lao động liên tục”.

Thời trang bền vững vừa theo đuổi mục tiêu lợi nhuận và tăng trưởng, đồng thời tạo ra giá trị đạo đức mới cho xã hội và môi trường. Ảnh: Google Image

3. Vì sao sứ mệnh của thời trang bền vững lại thất bại toàn tập như vậy?

Ngành dệt may và thời trang là một trong những ngành công nghiệp lớn nhất trên thế giới. Chuỗi cung ứng của nó bao gồm nông nghiệp, sản xuất, chế biến, xử lý vải, sử dụng, tái chế và xử lý rác thải. Gần như tất cả các quốc gia đều tham gia vào ngành dệt may và tất cả đều đang phải đối mặt với sự khủng hoảng quản lý chất thải và rác thải do hoạt động không bền vững.

Cho đến nay, thời trang là ngành công nghiệp gây ô nhiễm thứ hai sau dầu mỏ, ngành dệt may đã khai thác tài nguyên một cách kiệt quệ, gây ô nhiễm môi trường, không đảm bảo an toàn cho người lao động, nhiều vụ bê bối lạm dụng tình dục và phân biệt đối xử với phụ nữ.

Bạn có thể đọc thêm một bài viết của tôi về Thời trang nhanh:

Fast Fashion đang huỷ hoại môi trường như nào

Người tiêu dùng cũng mua sắm vô tội vạ, vô tình rơi vào bẫy của những nhãn hàng thời trang đang chạy đua với nhau một cách khốc liệt về giá cả và mẫu mã làm cho bức tranh lại càng nhuốm màu u ám.

Tương lai của dệt may bền vững phụ thuộc nhiều vào khả năng giảm sử dụng tài nguyên (như đất, nước và dầu), đảm bảo tái sử dụng và tái chế sản phẩm để giảm thiểu chất thải. Ngoài ra, còn có các khía cạnh bền vững khác mà ngành dệt may nên tập trung vào, bao gồm bảo vệ môi trường và sức khỏe con người, an toàn lao động, bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, cũng như đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng đối với các sản phẩm thời trang thân thiện với môi trường.

Tương lai này liệu sẽ tươi sáng lên hay càng ngày càng u ám? Và chúng ta, những người mua hàng, chỉ là một phần nhỏ trong guồng máy này, có thể làm được gì để thay đổi?

Rác thải từ ngành thời trang – Cuộc khủng hoảng của tất cả các quốc gia trên thế giới. Ảnh: Google Image

4. Hãy trở thành người tiêu dùng xanh

Cách 1. Mua hàng từ những doanh nghiệp đạo đức

Hãy dành thời gian để tìm hiểu về các nhãn hàng, hãy nghiên cứu xem nguồn gốc món đồ bạn muốn mua có xuất xứ từ đâu, thành phần chất liệu gồm những gì, triết lý kinh doanh của họ ra sao.

Tín hiệu đáng mừng là hiện các nhãn hàng thời trang đang bắt đầu cố gắng thay đổi định hướng mình trở thành hãng thời trang bền vững.

  • Adidas dùng rác thải nhựa thu gom ở đại dương để tái chế thành vật liệu mới để sản xuất giày.
  • H&M, một thương hiệu thời trang nhanh nổi tiếng với những sản phẩm giá rẻ, cam kết sẽ sử dụng nguyên vật liệu sản xuất 100% bền vững trong năm 2030.
  • EverLane, một thương hiệu đi theo hướng bền vững, đã trả lương công bằng và tạo ra không gian làm việc an toàn cho công nhân ở xưởng sản xuất.
  • Ở Việt Nam, Kilomet 109 sử dụng chất liệu tự nhiên như linen cùng các phuơng pháp nhuộm vải tự nhiên truyền thống, giúp khôi phục nghề thủ công vốn đang mai một dần và góp phần tạo công ăn việc làm cho người dân tộc thiểu số vùng núi phía Bắc.

Nhiều nhãn hàng thời trang đang bătd đầu đi theo định hướng thời trang bền vững. Ảnh: Unsplash

Cách 2. Mua đồ cũ thay cho đồ mới

Thời trang càng nhanh càng rẻ, chúng ta càng mua nhiều quần áo hơn, sau khi mặc vài lần rồi chán, chúng ta lại vứt đi và vô tình tạo ra một lượng rác thải khổng lồ.

Mua đồ cũ và tái sử dụng quần áo là một cách tuyệt vời để giảm chất thải, giảm tác động đến môi trường – và để tiết kiệm tiền. Càng ít mua đồ mới, đồng nghĩa với việc chúng ta giảm áp lực sản xuất mới cho các nhãn hàng, từ đó giảm căng thẳng cho chuỗi cung ứng toàn cầu.  

Hiện tại xu hướng mua đồ second-hand từ các cửa hàng đồ cũ (thrift shop) trở nên phổ biến khắp nơi trên thế giới bao gồm cả Việt Nam và được các tín đồ thời trang yêu thích bởi giá thành hợp lý và cơ hội săn được những món đồ đẹp có một không hai.

Xu hướng mua đồ second-hand từ các cửa hàng đồ cũ dần trở nên phổ biến khắp nơi trên thế giới được nhiều tín đồ thời trang yêu thích. Ảnh: Unsplash.

Cách 3. Ủng hộ những doanh nghiệp nhỏ, những cửa hàng ở địa phương mình

Đặt hàng mua đồ ở nước ngoài về, hoặc order ở thành phố khác, sẽ phát sinh thêm quá trình vận chuyện hàng bằng tàu thuỷ, máy bay, ô tô… vốn phát thải ra rất nhiều khí CO2 gây ô nhiễm môi trường. Nếu mua sắm tại địa phương mình, chúng ta đang góp phần làm giảm lượng khí thải carbon.

Và đây cũng là một cách để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế khu vực. Ủng hộ những doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp trong nước, có nghĩa là chúng ta đang giúp đỡ những người lao động cùng địa phương mình thay vì trả tiền cho những tập đoàn lớn nước ngoài, lợi nhuận thu được cũng sẽ được mang về nước họ.

Hãy ủng hộ những doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp của địa phương và trong nước. Ảnh: Unsplash.

Cách 4. Ưu tiên những loại vải tự nhiên hoặc tái chế.

Nếu bạn lo lắng về tác động của ngành may mặc lên môi trường, nhưng không thể không mua quần áo, hãy chọn những sản phẩm được làm từ sợi bông, gai, tre, lanh, lụa… được canh tác và sản xuất bền vững, sử dụng ít thuốc trừ sâu và tốt hơn cho môi trường.

Ngoài các chất liệu tự nhiên, chúng ta cũng có thể sử dụng những chất liệu nhân tạo được tái chế. Eco-fi, Patagonia và REKIXX là 3 công ty nổi bật trong nhóm những công ty thời trang “xanh” đang tạo ra sự khác biệt bằng cách kết hợp vật liệu đã qua tái chế hoặc có thể tái chế vào sản phẩm của mình.

Eco-fi cho biết, với 10 chai nhựa thông thường, họ sản xuất được gần 0,5kg tơ Eco-fi bền, tiện lợi và ấm. Vải dệt từ sợi Eco-fi có đặc điểm giống hệt những loại vải thông thường về chức năng và cấu trúc hóa học. Tuy nhiên, các sợi tơ Eco-fi được làm ra mà không làm tiêu hao đến nguồn tài nguyên tự nhiên của trái đất.

Một số chất liệu vải tự nhiên thân thiện với môi trường: linen, xô, lụa, tơ… Ảnh: Unsplash.

Cách 5. Hạn chế giặt quần áo quá nhiều

Giặt quần áo quá thường xuyên vừa tốn tài nguyên nước và điện, lại vừa làm giảm tuổi thọ của quần áo. Ngoài ra, khi giặt, các hạt vi nhựa (micro plastic) phân rã từ quần áo (đặc biệt là quần áo chất liệu nhân tạo và polyester) sẽ theo đường ống nước chảy ra sông biển vô tình gây ô nhiễm nguồn nước và làm ảnh hưởng đến các loài sinh vật biển.

Vì vậy, hãy chỉ giặt quần áo khi thực sự cần thiết. Ví dụ: quần jean chỉ phải giặt sau 6-7 lần mặc, áo phao áo dạ mua đông không tiếp xúc trực tiếp với da nên chỉ cần giặt 1 tháng 1 lần…

Và trước khi bấm nút máy giặt, bạn hãy cho đủ tải quần áo nhé, đừng ném ngay vào máy giặt khi chỉ có vài bộ quần áo. Khi giặt xong, phơi khô dưới ánh nắng cũng sẽ tốt hơn (cho quần áo và cho cả trái đất) so với việc sấy khô bằng máy.

Để quần áo tự khô dưới ánh nắng sẽ tốt hơn cho quần áo và cho cả trái đất. Ảnh: Unsplash.

Một vài bài viết về chủ đề liên quan đến thời trang và bền vững, bạn có thể đọc thêm ở đây:

Mặc gì cho đẹp 1: Quý cô tối giản nhưng thấp bé (Dáng quả lê)

Mặc gì cho đẹp 2: Cô nàng tomboy đam mê đồ vintage (Dáng tam giác ngược)

Mặc gì cho đẹp 3: Nàng thơ và những chiếc giỏ mây (Dáng chữ nhật)

Câu chuyện thời trang bền vững 2 – thương hiệu thời trang cần làm gì để trở nên bền vững?

Câu chuyện Thời trang bền vững 1 – mỗi cá nhân có thể làm gì?

Fast Fashion đang huỷ hoại môi trường như nào

9 cách đơn giản để thực hành lối sống bền vững

13 cách cực dễ để bảo vệ môi trường mà bạn không hề nghĩ đến

Lối sống bền vững – Điều tốt đẹp dành cho trái đất

Recent Posts

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *